ગુજરાતી ભાષાના વિવિધ સ્વરૂપ


 

ગુજરાતી ભાષાનું કુળ ભારતીય-આર્ય ભાષા છે.ઈ.સ. પૂર્વે ૬૦૦ થી ઈ.સ. ૧૦૦ સુધીમાં વેદકાલીન કથ્ય ભાષામાંથી પ્રાચીન પાલિ,અર્ધમાગધી અને અશોકના શિલાલેખોની ભાષા ઉદભવી.ઈ.સ. ૨૦૦ થી ૬૦૦ સુધીમાં શૌરસેની જેવી પ્રાકૃતો પ્રાકૃતિક વિશિષ્ટતાઓને લીધે ઉદભવી.શૌરસેની પ્રાકૃતમાંથી શૌરસેની અપભ્રંશ અને પશ્ચિમી અપભ્રંશ સ્વરૂપે પરિવર્તન પામેલી ભાષા મથુરાથી દ્વારકા સુધીના પ્રદેશમાં ઈ.સ.૧૦૦ થી ૧૨૦૦ સુધી ચલણમાં હતી.વ્યાકરણ ‘સિદ્ધહૈમ’ના અપભ્રંશ દુહાની ભાષા ‘પ્રાચીન ગુજરાતી’ રૂપે ઓળખાઈ.તેનું પરિવર્તિત અને વિકસિત સ્વરૂપે તે આજની ગુજરાતી .

 

ગુજરાતી ભાષા રાજ્યના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વિવિધ સ્વરૂપે બોલાય છે.

૧.શુદ્ધ ગુજરાતી ભાષા –

ઉંદર અને મુનિ

ગૌતમ ઋષિના તપોવનમાં એક મહા તપસ્વી મુનિ હતા.તપ કરીને તેમણે ઘણી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી.એક વાર તેમણે આશ્રમ પાસે કાગડાના મોંમાથી નીચે પડી ગયેલું એક ઉંદરનું બચ્ચુ જોયું.તેને જોતા જ મુનિને હદયમાં દયા જન્મી.

 

૨.કાઠિયાવાડી બોલી –

મુનિ અને ઉંદેડો

ગૌતમ ઋષિનું એક તપોવન હતું.ઈમાં એક મોટા તપસી રેતા હતા.તપ કરી કરીને ઈમણે મોટી સિદ્ધિ મેળવીતી.એક વખત ઈમનાં આશ્રમ પાંહે કાગડાના મોઢામાંથી પડેલુ એક ઉંદેડાનું બચોરિયું પડી ગયેલુ જોંયુ.ઈને જોઈને મુનિના હૈયામાં દીયા ઊપજી.

૩.ઉત્તર ગુજરાતી બોલી –

ઉંદેડો ન મુનિ

ગૌતમ ઋષિના તપોવનમાં એક જબરા તપસી રે’તા તા.તપ કરી કરીનં ઈંયાંને ઘણી સિધિઓ મેળવી’તી.એક ફરા ઈયાંનં આશરમ પાહ કાગડાના મૂઢામાંથી હેઠું પડી જે’લુ ઉંદેડાનું બચ્ચુ નજરે પડ્યુ.ઈનં ભાળતા વોત મુનિના હિયામાં દ્યા જલમી.

૪.ચરોતરી બોલી –

મુનિનો ઉંદયડો

ગૌતમ રૂસીના તપોવનમાં એક બઉ મોટ્ટા તપસી મુનિ રે’તા તા.એમણે એટલું બધું તપ કીધું’તુ કં એમનાં કે’તા હવાર ઉગ નં એમના કે’તા હાંજ પડ! એક વાર એ તપસ્યામાં બેઠા’તા નં એક કાગડૉ ઊડતો ઊડતો આયો.એની ચાંચમાંથી ઉંદયડીનું એક નાનું બચ્ચુ હેઠણ પડ્યું.મુનિ તોં દયાના દાતાર.હૈયુ પીગળી જ્યું.

૫.સુરતી બોલી –

ઉંદર અને મુનિ

ગૌતમ રૂશીના તપોવનમાં એક મોટા તપસ્વી સાધુ ઉતા.તપ કરીને તેમણે મોટી સિદ્ધિ મેળવી’તી.એક વાર એમણે આશરમ પાહે કાગડાના મોળામાંથી પડી ગેલુ એક ઉંદરનું બચ્ચું જોયું.તેને જોઈને મુનિના રદયમાં દયા આવી.

૬.કચ્છી બોલી –

ઉંધર નેં મુનિ

ગૌતમ ઋષિ જે તપોવણમેં હિકડો વડૉ વડૉ તપસી રોંઘોવો.તપ કરેને ઈન વદી સિધિ કમાંય. હિકીયાર ઈ આસરમવટ ઈન કાગડે જે મોંમ્યાંનું હેઠાં છણી પેલ હિકડો ઉંદ્યરજો બચો ડીઠેં.હીસંધે વાર ને મુનિજે રૂઅમેં રોમ આવઈ.

૭.ભીલી બોલી –

ઉંદરો ને બાવો

ગૌતમ બાવાના ડુંગરમાંય એક મુટો તપસી બાવો અતો.તપ કરીને વણાયે કંઈક નોમના મેળવજી અતી.એક વખત અણા આશ્રમ પાહે કાગડાના મુડામાહુ ભુયે પડેલું એક ઉદરાનું ટીટુ જુતુ વણાયે જુતાંસ બાવાયે દયા આજી.

૮.ડાંગી બોલી –

ઉંદીર અને તપસર

ગૌતમ તપસરના આશ્રમમાં એક મોઠા તપસર હતા.તપ કરીહન તેની બહુ ઈદ્યા મેળવેલ હતી.એક દિસ તેની આશ્રમ પાસી,હાડિયાના ટોનમાંથી ખાલ પડી ગયેલ એક ઉંદિરનાં પીલ હેરાં.તેલા હેરતાં જ તેલા હિરદાંમાં કીવ આની.

૯.પારસી બોલી –

ઉંદર અને મુનિ

ગઉતમ રુસીના તપોવનમાં એક મોટ્ટા તપસવી મુનિ રહેતા ઉતા.તપ કરીને એવને ઘની સિધ્ધિ મેરવી હતી.એક વાર એવને આસરમ પાસે કાગરાના મોંનામાંથી નીચ્ચે પરી ગયેલું એક ઉંદરનું બચ્ચું જોયું.તેને જોતાં જ મુનિના દીલમાં દયા આવી.

૧૦.વહોરા બોલી –

ઉંદર અને મુનિ

ગૌતમ ઋષિના ટપોવનમાં એક મઃઆ તપસ્વી મુનિ હતા.ટપ કરીને તેમને ઘની ખ્યાતિ મલીતી.એક વાર તેમને આશ્રમ પાસે કાગરાના મોંમાંથી નીચે પરી ગયેલું એક ઉંદલ્લાનું બચ્ચુ જોયું.તેને જોતા જ મુનિને દિલમાં દયા આવી.

 

“શબ્દોના તીર” માંથી

 

Advertisements
Categories: ગુજરાતની ગાથા | ટૅગ્સ: | Leave a comment

પોસ્ટ સંશોધક

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: